2005-2007 жылдарға арналған
Қазақстан Республикасында ғарыш қызметiн дамыту туралы
Қазақстан Республикасы Президентінің
2005 жылғы 25 қаңтардағы N 1513 Жарлығы
"Актілер жинағында"
және республикалық
баспасөзде жариялануға
тиіс
Қазақстан Республикасының ғылыми-техникалық
әлеуетiн ғарыш қызметiнiң басым бағыттарына шоғырландыру және елдiң әлеуметтiк-экономикалық
дамуы мен қауiпсiздігі мiндеттерiн шешуде ғарыш технологиялары мен техникасының
үлесiн күшейту мақсатында ҚАУЛЫ EТЕДІ:
Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасы
Астана, 2005 жыл
Бағдарламаның 2005-2007 жылдарға арналған
Қазақстан Әзiрлеуге Мемлекет басшысының 2004 жылғы 19 наурыздағы Әзiрлеушi Қазақстан
Республикасы Бiлiм және ғылым Мақсаты Ғарыш
технологияларын тиiмдi пайдалану жолымен Мiндеттерi Әр түрлi мақсаттағы
отандық ғарыш аппараттарын Қажетті 2005-2007
жылдары Бағдарламаны iске асыруға Күтiлетiн Бағдарламаны
iске асыру нәтижесiнде: Iске асырылу орта мерзiмдi,
2005-2007 жылдар.
Қазiргi әлемде ғарыш саласы адам
қызметiнiң неғұрлым басым және ғылымды қажетсiнетiн салаларының бiрi болып табылады.
Ғарыш қызметiне қатысу қазiргi заманғы мемлекеттiң саяси беделiн, оның экономикалық,
ғылыми-техникалық және қорғаныс қуатын бiршама айқындайды. Ғарыш қызметiн дамытудың
қазiргi заманғы үрдiстерi мен факторларын талдау әлемнiң жетекшi елдерiнiң өз ғарыштық
әлеуетiн өсiруге айтарлықтай күш салып отырғанын дәлелдейдi. 2002 жылы әлемдiк
ғарыш қызметi технологияларын әзiрлеуге жұмсалған капитал салымдарының көлемi
1996 жылмен салыстырғанда екi еседен аса өcті. ҚР АБА - Қазақстан Республикасы Ақпараттандыру және байланыс
Қазақстанның ғарыш қызметiн дамытудың
шешушi басымдықтары спутниктiк телекоммуникациялық жүйелердiң негiзiнде елдiң байланыс
қызметтерi спектрiн кеңейту және ақпараттандыру деңгейiн арттыру болып табылады.
Мемлекеттiк бағдарламаның
негiзгi мақсаты - ғарыш технологияларын тиiмдi пайдалану жолымен Қазақстан Республикасының
ұлттық және ақпарат қауiпсiздiгiн нығайтуға, әлеуметтiк-экономикалық және ғылыми-техникалық
дамуына ықпал ететiн ғарыш қызметiн дамыту.
5.1. Бағдарламаның негiзгi
бағыттары
1) бiр ай мерзiмде Бағдарламаны iске асыру жөнiндегi
iс-шаралар жоспарын әзiрлесiн және бекiтсiн;
2) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген
тәртiппен "Қазақстан Республикасы ғарыштық мониторингінiң ұлттық жүйесi"
2004-2006 жылдарға арналған ғылыми-техникалық бағдарламасын жоюға қойсын;
3) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген
тәртiппен жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын "Қазғарыш"
ұлттық компаниясы" акционерлiк қоғамын (бұдан әрi - "Қазғарыш" ҰК"
АҚ) құрсын;
4) "Қазғарыш" ҰК" АҚ қызметiнiң негізгi
бағыттарын:
Қазақстан Республикасының ғарыш қызметi саласында
ағымдық, ұзақ мерзiмдi салааралық бағдарламаларды әзiрлеуге және iске асыруға қатысу;
Қазақстан Республикасының әлеуметтiк-экономикалық
мiндеттерiн шешуге және ұлттық қауiпсiздiгiн қамтамасыз eтугe бағытталған тиiмдiлiгi
жоғары ақпарат және ғарыш технологияларын құру;
ғылымды қажетсiнетiн ғарыш технологиялары мен техникасын
құру жөнiнде ғылыми-зерттеу және тәжiрибелiк-конструкторлық жұмыстар жүргiзу;
халықаралық ғарыш станциясында iргелi және қолданбалы
зерттеулердi орындау үшiн ұшқыш басқаратын ғарыш ұшыруларын пайдалану;
ұлттық қауiпсiздiкті, қорғанысты, қоршаған ортаны
қорғауды, төтенше жағдайларды болжауды және мониторингтеудi қамтамасыз ету жөнiндегi
мемлекеттiк тапсырысты орындауға қатысу деп айқындасын;
5) осы Жарлықты iске асыру жөнiнде өзге де қажеттi
шаралар қабылдасын.
Президенті
Президентінің
2005 жылғы 25 қаңтардағы
N 1513 Жарлығымен
БЕКІТІЛГЕН
Республикасында ғарыш қызметiн дамыту"
МЕМЛЕКЕТТІК БАҒДАРЛАМАСЫ
атауы Республикасында ғарыш қызметiн дамыту
негiздеме "Бәсекеге қабілеттi Қазақстан үшiн, бәсекеге
қабiлеттi экономика үшiн, бәсекеге қабiлеттi
халық
үшiн" атты Қазақстан халқына Жолдауы;
Қазақстан Республикасы Президентiнiң
2003 жылғы
17 мамырдағы N 1096 Жарлығымен бекiтiлген
2004-2015 жылдарға арналған Қазақстан
Республикасының индустриялық-инновациялық даму
стратегиясы;
Қазақстан Республикасы Премьер-Министрiнiң
2004 жылғы 18 ақпандағы N 40-ө өкiмi.
министрлiгi.
Қазақстан
Республикасының ұлттық және ақпараттық
қауiпсiздiгiн,
әлеуметтiк-экономикалық және ғылыми
-техникалық
дамуын нығайтуға ықпал ететiн ғарыш
қызметiн
дамыту.
жасау
және ұшыру үшiн негiздер әзiрлеу;
әр
түрлi мақсаттағы ғарыш аппараттарын ұшыруға және
басқаруға
арналған жер үстi инфрақұрылымын дамыту;
қазақстандық
ғарышкерлердiң ұшуы кезiнде
Халықаралық
ғарыш станциясының бортында
жүргiзiлетiн
ғылыми зерттеулерi мен
эксперименттерiнiң
бағдарламасын әзiрлеу;
спутниктiк
телекоммуникациялық жүйелер негiзiнде
ақпараттық
ғарыш технологияларын дамыту;
Қазақстан
Республикасы аумағының Ұлттық ғарыш
мониторингі
жүйесiн дамыту;
ғарыш
зымыран кешенiн пайдалану кезiнде Қазақстан
Республикасы
аумағының экологиялық қауiпсiздiгi
жүйесін
құру;
ғарыш
қызметiн дамыту үшiн кәсiби бiлiм мен қажеттi
кадрлар
даярлау жүйесiн құру;
ғарыш
қызметiн дамытудың нормативтiк құқықтық
базасын
жасау және оны экономикалық тұрғыдан
қамтамасыз
ету.
ресурстар республикалық бюджет қаражаты,
отандық және
және шетелдiк
инвестициялар бағытталады. Бағдарламаны қаржыландыру iске
асыруға байланысты қаржы шығындары
көздерi 44 364,3 млн. теңгенi
құрайды;
республикалық
бюджет, барлығы - 44 064,3 млн. теңге,
оның
iшiнде 2005 жылы - 14 861,2 млн. теңге;
инвестициялар,
барлығы - 300 млн. теңге, оның
iшiнде
2005 жылы -150 млн. теңге, 2006 жылы - 150
млн.
теңге;
"Kаzsаt"
ғарыш аппаратын құруға және ұшыруға әрi
"Бәйтерек"
ғарыш зымыраны кешенiн құруға байланысты
қаржы
шығындары 38 346,39 млн. теңгенi құрайды;
республикалық
бюджеттен ғылыми-зерттеу және
тәжiрибелiк-конструкторлық
жұмыстарды қамтамасыз
етуге
бөлiнетiн қаржы шығындары 5582,1 млн. теңгенi
құрайды,
оның iшiнде 2005 жылы - 2679,9 млн. теңге,
2006
жылы - 1732,6 млн. теңге, 2007 жылы - 1169,6
млн.
теңге. Көрсетiлген жұмыс түрлерiне 300 млн.
теңге
мөлшерiнде инвестициялар тарту жоспарлануда,
оның
iшiнде 2005 жылы - 150 млн. теңге, 2006 жылы
-
150 млн. теңге;
мамандар
даярлауға, қайта даярлауға және
бiлiктiлiгiн
арттыруға және басқа да бiлiм беру
iс-шараларына
арналған қаржы қаражаты барлығы
455,3
млн. теңгенi, оның iшiнде аталған Бағдарлама
шеңберiнде:
2005 жылға - 96,4 млн. теңгенi мынадай
бюджеттiк
бағдарламалар бойынша: 002 "Iргелi және
қолданбалы
зерттеулер" "("Қолданбалы ғылыми
зерттеулердi
жүргiзу" 101-кiшi бағдарламасы) - 50
млн.
теңгенi;
023
"Мемлекеттiк бiлiм беру ұйымдарындағы
кадрлардың
бiлiктiлiгiн арттыру және қайта
даярлау"
- 43,4 млн. теңгенi;
025
"Бiлiм беру жүйесiн әдiстемелiк қамтамасыз ету
және
білім беру қызметтерiнің сапасын талдау" - 3
млн.
теңгенi құрайды;
бұдан
басқа, осы мақсаттарға 020 "Жоғары және
жоғары
оқу орнынан кейiнгi кәсiби бiлiмi бар
мамандар
даярлау" ("Ресей Федерациясы және Шығыс
Еуропа
жоғары оқу орындарында кадрлар даярлау"
112-кiшi
бағдарламасы);
006
"Радиожиiлiк өрiсiнiң және радиоэлектрондық
құралдардың
мониторинг жүйесiн техникалық
сүйемелдеу"
бюджеттiк бағдарламалары бойынша
тиiсiнше
31 млн. теңге және 84,5 млн. теңге
көлемiнде
қаржы қаражаты көзделген.
2006-2007
жылдарға арналған республикалық бюджет
қаражаты
есебiнен қаржыландырылатын iс-шаралар
бойынша
шығыстар көлемi тиiстi қаржы жылына
арналған
"Мемлекеттiк бюджет туралы" Қазақстан
Республикасының
Заңына сәйкес нақтыланатын болады.
нәтижелер 1) отандық ғарыш аппараттарын
құрудың негiздерi
мынадай
жолдармен қаланады:
"Kazsat"
ұлттық геостационарлық байланыс және хабар
тарату
спутнигiн жасау және ұшыру;
геостационарлық
орбитада қазақстандық ғарыш
аппараттары
үшiн Қазақстан Республикасына тоқтап
тұру
нүктесiн бөлу және оны бекiтiп беру;
әмбебап
ғарыш тұғырын құрудың техникалық-
экономикалық
негiздемелерiн, түрлi мақсаттағы
отандық
ғарыш аппараттарын жасау жөнiндегi
техникалық
ұсыныстар мен пилоттық жобалар әзiрлеу;
ғарыш
техникасының арнайы конструкторлық-
технологиялық
бюросын құру;
Қазақстан
Республикасы аумағының радиациялық
мониторингiнiң
халықаралық жүйесiн құруға қатысу;
Қазақстан
Республикасында абоненттiк терминалдар
өндiрiсiн
ұйымдастыру бойынша дайындау жұмыстарын
жүргiзу
және түрлi тұтынушылар мүддесi үшiн
Қазақстан
Республикасында "Гонец-М" дербес
спутниктiк
байланыстың көп функциялы жүйесiн құру
жөнiндегi
пилоттық жобаны орындау;
электронды
аппаратураның элементтiк базасын және
ғарыштық
сәуле әсерi кезiнде радиациялық
тұрақтылықты
диагностикалау әдiстерiн дамыту;
2)
ғарыш аппараттарын ұшыруға және басқаруға
арналған
жерүстi инфрақұрылымы:
"Байқоңыр"
ғарыш айлағында "Бәйтерек" ғарыш зымыран
кешенiн
құру;
Қазақстан
Республикасының командалық-өлшеу кешенiн
құру,
ғарыш аппараттарын сүйемелдеу және ғарыш
кеңiстiгiн
бақылау үшiн "Сарышаған" полигонының
және
"Орбита" радиополигонының объектілерiн қалпына
келтiру
және жаңғырту;
Ақмола
облысының Ақкөл қаласында ғарыш аппаратын
жерүсті
басқару кешенiн және байланыс мониторингi
жүйесiн
құру;
МИГ-31Д
ұшағының базасында "Есіл" ғарыш зымыран
кешенiн
құру жөнiндегi техникалық-экономикалық
негiздеменi
талдау және ұсыныстар әзiрлеу негiзiнде
дамитын
болады;
3)
Қазақстандық ғарышкерлердiң ұшуы кезiнде
Халықаралық
ғарыш станциясының бортында
жүргiзiлетiн
ғылыми зерттеулер және эксперименттер
бағдарламасы
әзiрленетін;
Халықаралық
ғарыш станциясының көп мақсатты
зертханалық
функционалдық жүк блогы-2 модулiн
құруға
Қазақстан Республикасының қатысуы
пысықталатын
болады;
4)
ақпараттық ғарыш технологиялары:
республика
ғарыш қызметiнiң қазiргi заманғы
ақпараттық
және коммуникациялық инфрақұрылымының
технологиялық
базасын құру;
спутниктiк
навигациялық жүйелер құрудың және
қолданудың
технологиялық негiздерiн әзiрлеу;
мәреден
шығатын зымыран-тасығыштар туралы ұшу
ақпаратын
көрсету орталығын құру жолымен
дамытылатын
болады;
5)
Қазақстан Республикасы аумағының ұлттық ғарыш
мониторингi
жүйесi:
Астана,
Алматы, Приозерск және Атырау қалаларында
Жердi
қашықтықтан зондтау деректерiн қабылдау және
өңдеу
орталықтарын дамыту;
төтенше
жағдайлардың, Қазақстан Республикасының
ауыл
шаруашылығы жерлерінiң, минералдық
ресурстарының
және қоршаған ортасын қорғаудың
ғарыш
мониторингiнiң басым мiндеттерiн шешуге
арналған
геоақпараттық технологиялар кешенiн
енгiзу;
спутникке
қарасты полигондар желiсiн құру;
корпоративтiк
ақпарат инфрақұрылымын құру;
Цифрлық
ғарыштық түсiрілiмдердiң ұлттық мұрағатын
құру
және өзектілендiру негiзiнде дамытылатын
болады;
6)
ғарыш зымыран кешендерiн пайдалану кезiнде
Қазақстан
Республикасы аумағының экологиялық
қауiпсiздiгi
жүйесi:
"Байқоңыр"
ғарыш айлағының қоршаған орта мен халық
денсаулығына
әсерiн кешендi бағалау;
экологиялық
мониторингтiң көп деңгейлi жүйесiн
құру;
ғарыш
зымыран кешенiн пайдаланудың қоршаған орта
мен
халық денсаулығына әсерiнiң физикалық-химиялық
диагностикасы
әдiстерiн дамыту;
қоршаған
орта мен адам денсаулығына ғарыш зымыран
кешенiн
пайдаланудың терiс әсерiн азайту жөнiнде
iс-шаралар
кешенiн әзiрлеу негiзiнде құрылатын
болады;
7)
ғарыш қызметi үшiн отандық кадр әлеуетi:
республиканың,
Ресей мен Шығыс Еуропаның жоғары оқу
орындарында
жоғары кәсiби бiлiмдi мамандар
даярлауды
ұйымдастыру, сондай-ақ Қазақстан
Республикасы
Президентiнiң "Болашақ" халықаралық
стипендиясын
беру;
республиканың
жоғары оқу орындары мен ғылыми
орталықтарында
кадрларды қайта даярлау және
біліктілігін
арттыру жүйесiн құру;
ғарыш
қызметі саласында қашықтықтан оқыту жүйесiн
ұйымдастыру
негiзiнде даярланатын болады;
8)
ғарыш қызметі саласында бiрыңғай мемлекеттiк
саясатты
жүргiзу үшін нормативтiк құқықтық және
экономикалық
негiз:
"Ғарыш
қызметi туралы" Қазақстан Республикасының
Заңын
әзiрлеу;
ғарыш
қызметiн дамытуды мемлекеттік қолдаудың
негiзгi
бағыттары мен әдiстерiн негiздеу;
ғарыш
қызметiн коммерцияландыру шаралары мен
тетiктерiн
әзiрлеу жолымен әзiрленетiн болады.
мерзiмдерi
"Euroconsult" консалтингтiк фирмасының деректерi
бойынша 2003 жылы ғарыш бағдарламаларын қаржыландыру: Ресейде - 245 млн. АҚШ долларын,
Еуроодақта - 4 515 млн. АҚШ долларын, Үндiстанда - 500 млн. АҚШ долларын, Жапонияда
- 2 257 млн. АҚШ долларын, АҚШ-та - 15 млрд. АҚШ долларын құрады.
Бұл ретте, "State of space industry" халықаралық
журналының деректерi бойынша, 2003 жылы мемлекеттік бюджеттік қаржыландыру үлесi
ғарыш қызметіне жұмсалған жалпы шығындар бойынша АҚШ-та - 0,996, Ресейде -
0,998, Үндiстанда - 0,972, Қытайда - 0,95, Жапонияда 0,83-ті құрады. Соңғы жылдары
әлемде ғарыштық телекоммуникациялық жүйелер, сондай-ақ қашықтықтан зондтау құралдары
мен әдiстерi белсендiлiкпен дамытылуда. Тек соңғы 5 жыл iшiнде спутниктiк байланыс
секторындағы кiрiстер 7 млрд-тан 2003 жылы 14 млрд. АҚШ долл. дейiн өстi. Бүгiнгi
күнi жиырмадан астам елдiң өз ғарыш аппараттары бар. Жүзден астам ел әр түрлi ғарыш
бағдарламаларына тiкелей немесе жанама қатысады. Ғарыш қызметiнде әлемдiк мамандану
және кооперациялау қалыптасуда.
Қазақстан халықаралық ғарыш қызметiнде өзiне лайықты
орын ала алады және алуға тиiс. Бұл үшiн ең алдымен Қазақстан Республикасының ғарыш
қызметiнiң даму басымдықтарын айқындау қажет. Аумағының ауқымдылығын, халқы тығыздығының
төмендiгiн, табиғи жағдайлары мен минералдық ресурстарының сан алуандығын ескере
келгенде, республика үшiн өмiрлiк маңызы бар бағыт спутниктiк байланыс құралдары
мен ғарыш мониторингi жүйелерiн одан әрi дамыту болып табылады.
Саяси және ғылыми тұрғыдағы тағы бiр өзектi бағыт
қазақстандық ғалымдардың, мамандардың және ғарышкерлердiң Халықаралық ғарыш станциясының
бортында iске асырылатын бағдарламаларға қатысуы болып табылады.
Стратегиялық тұрғыдағы маңызды басымдық бiрлескен
ғарыш жобаларын iске асыруды көздейтiн Ресей Федерациясымен ынтымақтастықты дамыту
болып табылады. Бұл Қазақстанға Ресеймен бiрлесiп ғарыш аппараттарын ұшыру жөнiндегi
әлемдiк қызмет көрсетулер рыногына шығуға, ғарыш аппараттарының элементтерiн және
мақсатты борттық аппаратураны жобалау мен дайындау үшiн технологиялық база жасауға,
қазақстандық мамандардың әлемдегi iрi ғарыш айлағының объектiлерiн пайдалануға
қатысуын кеңейтуге мүмкiндiк бередi.
Көрсетiлген бағыттардың әрқайсысында белгiлi бiр
ғылыми-техникалық негiздемелер бар. Қазiргi кезде "Kazsat" алғашқы қазақстандық
байланыс және хабар тарату спутнигi және Ақмола облысының Ақкөл қаласында жерүстi
басқару кешенi және байланыс мониторингi жүйесi құрылуда. "Сарышаған"
полигонының объектiлерiнде ғарыш аппараттарын сүйемелдеу және ғарыштық кеңiстiктi
бақылау үшiн пайдалануға болатын антенналық кешен орнатылуда, Алматы қаласында
"Орбита" радиополигоны жұмыс iстейдi, Алматы, Астана және Приозерск қалаларында
қашықтықтан зондтау деректерiн қабылдау орталықтары құрылған. Қазақстандық ғалымдар
мен мамандар қазақстандық ғарышкерлер T. Әубәкiров (1991 жылы) пен T. Мұсабаевтың
(1994, 1998, 2001 жылдар) қатысуымен "Мир" және Халықаралық ғарыш станциясы
орбиталық кешендерiнiң бортында зерттеулер мен эксперименттердiң төрт кешендi бағдарламасын
дайындады және оларды табысты iске асырды.
2001 жылдан бастап штаттық режимде Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы министрлiгi мен Төтенше жағдайлар министрлiгiнiң мүдделерiндегi
мiндеттердi шешудi қамтамасыз ететiн, Қазақстанның аумағын ғарыштық мониторингтеу
жүйесiнiң базалық кешенi пайдаланылуда. Жүйенi дамыту салалық бағдарлама шеңберiнде
жүзеге асырылады. 2004 жылы бұл мақсатқа 67 млн. теңге бөлiндi. Қазақстан Республикасы
Қоршаған ортаны қорғау министрлiгiнiң бюджеттік бағдарламасы шеңберiнде 2004 жылы
85 миллион теңге қаржыландыру көлемiмен зымыран-ғарыш қызметiнiң әсерiне ұшыраған
аудандардағы экологиялық қауiпсiздiктi қамтамасыз етуге бағытталған iс-шаралар
iске асырылуда.
Сөйтiп, Қазақстанда ғарыш қызметiн дамытудың объективтi
ғылыми, технологиялық және ұйымдастырушылық алғышарттары жасалды деп жариялауға
болады. Оның одан әрi мақсатты түрде жүйелi дамуы үшiн Мемлекеттiк бағдарлама әзiрлеп,
бекiту қажет.
Бағдарламаны әзiрлеу кезiнде мынадай қағидаттар сақталды:
шешiлетiн мiндеттердiң практикалық талап етiлуi және
экономикалық орындылығы;
"Байқоңыр" ғарыш айлағында Ресеймен бiрлескен
ғарыш бағдарламалары мен жобаларын iске асыру;
отандық ғылыми-технологиялық әлеуеттi, "Сарышаған"
полигоны объектiлерiнiң, Астана, Алматы, Приозерск және Атырау қалаларындағы Жердi
қашықтықтан зондтау деректерiн қабылдау орталықтарының техникалық құралдарын барынша
пайдалану;
ғарыш технологияларын дамыту мен пайдалануға байланысты
ведомстволық және салалық бағдарламаларының ықпалдасуы.
Бағдарламаны әзiрлеу үшiн мыналар негiздеме болып
табылады:
Мемлекет басшысының 2004 жылғы 19 наурыздағы
"Бәсекеге қабiлеттi Қазақстан үшiн, бәсекеге қабілетті экономика үшiн, бәсекеге
қабiлеттi халық үшiн" Қазақстан халқына Жолдауы;
Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2003 жылғы
17 мамырдағы N 1096 Жарлығымен бекiтiлген 2004-2015 жылдарға арналған Қазақстан
Республикасының индустриялық-инновациялық даму стратегиясы;
Қазақстан Республикасы Премьер-Министрiнiң 2004 жылғы
18 ақпандағы N 40-ө өкiмi.
Бағдарламада мынадай қысқартулар пайдаланылады:
агенттігi;
AFК - ҚР Білiм және ғылым министрлiгiнiң Аэроғарыш комитетi;
ТОБЖ - талшықты-оптикалық байланыс желiсi;
ЖОО - жоғары оқу орны;
ГАЖ - геоақпараттық жүйе;
ЖҚЗ - Жердi қашықтықтан зондтау;
ҒарЗИ - ҚР Бiлiм және ғылым министрлiгiнiң Ғарыштық зерттеулер
институты;
ИИ - ҚР Бiлiм және ғылым министрлiгiнiң Ионосфера институты;
FA - ғарыш аппараттары;
ЗСОК - зымыран сұйық отынының компоненттері;
КГҒА - кiшi габариттi ғарыш аппараты;
XFС - Халықаралық ғарыш станциясы;
ҰРЭБО - Ұлттық радиоэлектроника және байланыс орталығы;
ҒЗИ - ғылыми-зерттеу институты;
ҒЗТКӘ - ғылыми-зерттеу және тәжiрибелiк-конструкторлық
әзiрленiмдер;
ЖҮБК - жерүстi басқару кешенi;
БҰҰ - Бiрiккен Ұлттар Ұйымы;
ЖСМ - жобалық-сметалық құжаттама;
ҚР - Қазақстан Республикасы;
FЗК - Ғарыш зымыран кешенi;
FЗT - ғарыш-зымыран техникасы;
РФ - Ресей Федерациясы;
ТЭН - техникалық-экономикалық негiздеме;
ФЖБ - функционалдық жүк блогы.
Қазiргi уақытта республиканың жергiлiктi телекоммуникациялар
желiсiнде 3057 станция жұмыс iстейдi, оның iшiнде қалалық телекоммуникациялар желiсiнде
- 721 АТС, селолық жерде 2336 АТС пайдаланылады. Жергiлiктi желiлердiң цифрландырылу
деңгейi 53 %-ға жеттi, орташа телефондық тығыздық 100 тұрғынға 15 телефонды құрады.
Бұл ретте ауылдық жердегi телефондық тығыздық - 6,3 телефон, цифрландыру деңгейi
20 % болғанда телефон желiсi жүргiзiлмеген елдi мекендер саны - 1154. Интернетке
қол жеткiзу тек қалалар мен аудан орталықтарында ғана ұсынылады. Байланыс операторларының
қызметi халықтың негiзгi бөлiгiне әрқашан қолжетiмдi емес. Елдiң барлық аумағын
ұлттық телехабарлармен қамтамасыз ету мiндетi өткiр қойылып отыр. Осындай жағдайларда,
әсiресе, халықтың тығыздығы төмен және телекоммуникацияның инфрақұрылымы нашар дамыған
шалғай және қатынау қиын аудандардағы спутниктiк байланыстың рөлiн бағалаудың өзi
қиын.
Қазақстан Республикасында ғарыш байланысы мен хабар
тарату саласындағы қызмет көрсетулердi халықаралық және шетелдiк: Intelsat,
AsiaSat, EutelSat, Стационар компанияларынан спутниктiк байланыс ресурстарын жалға
алатын он негiзгi оператор көрсетедi. 2003 жылы жалға алынған спутниктiк байланыс
арналарының жалпы көлемi 493,5 МГц-ке, оның iшiнде iшкi трафик үшiн - 408 МГц-ке,
халықаралық үшiн - 85,5 МГц-ке жеттi.
Сарапшылардың болжамдарына сәйкес, 2010 жылға ел операторларының
сұранысы 997 МГц шамасына, оның iшiнде iшкi трафик - 837 МГц-кe, халықаралық трафик
- 160 МГц-ке жетуi мүмкiн. Интернеттi пайдаланушылардың саны мен деректердi беру
көлемдерi жыл сайын шамамен 1,5 есеге өседi. Спутниктiк ресурстарды тек шетелдiк
компаниялардан жалға алу ұзартылған жағдайда көрсетiлген мерзiмде жалға алудың жылдық
төлемi 36 млн. АҚШ долларына жетуi мүмкiн.
Сонымен, тиiмдiлiгi жоғары спутниктiк байланыс жүйелерiн
құру өзектi ғана емес, экономикалық жағынан да ақталған болып табылады.
Көрсетiлген мiндеттi шешудегi алғашқы қадамдар
"KazSat" байланыс және хабар тарату ұлттық спутнигiн құру мен ұшыру жобасының
орындалуы және оның негiзiнде телекоммуникациялық қызмет көрсетулердiң қуатты кешенiн
дамыту болуға тиiс. "KazSat" FA-ны геостационарлық орбитаға шығару арқылы
Қазақстан, әсiресе шалғай аудандарда, тiкелей телевизия хабарларын тарату саласын
кеңейту, Интернетті пайдаланушылар санын көбейту, деректер берудiң ведомстволық
желiлерi мен жылжымалы спутниктiк байланыс жүйелерiн құру үшiн қосымша мүмкiндiктер
алады.
"KazSat" FA борт ресурстарының сыйымдылығы
864 МГц-тi құрайды. Болжамдық бағалауларды және спутниктiк қызмет көрсетулердi кеңейтудi,
"KazSat" FA-ның ресурстарын резервтеудi ескере келгенде, болашақта телехабар
тарату мен деректер берудің келесi ҒА-ын құру қажеттігi туындайды.
Келесi басымдық ғарыш аппараттарын ұшыру мен оларды
орбитада сүйемелдеу үшiн "Байқоңыр" ғарыш айлағы мен "Сарышаған"
полигонының жерүсті қызметтерiн және технологиялық кешендерiн дамыту болып табылады.
Бұл жердегi шешушi мәселе FA коммерциялық ұшыруларына қатысуға кезең-кезеңмен көшу
деп санау қажет. Қазiргi кезде ұшыру қызметтерiнiң бағасы 7 миллионнан 95 млн. АҚШ
доллары шегiнде болғандықтан, бұл жақсы кiрiс көзi. 2004 жылғы 9 қаңтарда Астана
қаласында қол қойылған Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының арасындағы
"Байқоңыр" кешенiн тиiмдi пайдалану жөнiндегi ынтымақтастықты дамыту туралы
келiсiм бұл бағыттағы серпiлiс болуы мүмкiн, онда, атап айтқанда, ғарыш айлағындағы
"Ангара" ҒЗК-нiң базасында "Бәйтерек" ҒЗК-сiн құру және пайдалану
көзделіп отыр.
Көрсетiлген жобаны iске асыру үшiн Астана қаласында
қазақстандық және ресейлiк қатысудың тепе-теңдiк қағидатындағы Қазақстан-Ресей бiрлескен
кәсiпорыны құрылуда.
Сонымен қатар, ғарыштық мақсаттағы техниканы әзiрлеу
үшiн арнайы конструкторлық-технологиялық бюро құру қажет.
"KazSat" жобасының шеңберiнде ЖYБК мен байланыс
мониторингi жүйелерi құрылуда, ол континентаралық Шанхай-Франкфурт ТОБЖ-ға шығатын
және еуроазиялық телекоммуникациялар желiсiмен бiрiгетін қазақстандық ҒА ғарыштық
байланыс телепортын құруға мүмкiндiк бередi.
Бұдан басқа, техникалық құралдары Астана, Алматы және
Приозерск ("Сарышаған") қалаларында орналастырылатын ғарыш аппараттарын
сүйемелдеу және ғарыш кеңiстiгiн бақылау жөнiндегi көп функциялы бөлiнген өлшеу
кешенiнiң базасында ұшуларды басқарудың резервтiк орталығын құру мiндетiн шешу
қажет.
Мұндай орналастырудың орындылығы өлшемдiк кешендер
құруға: өлшеу базаларының географиялық таралуына, антенналық өрiстердi резервтеу
мен құруға қойылатын техникалық ерекшелiктермен және талаптармен сабақтас.
Сонымен қатар, қазақстандық ҒА-нан ғарыш байланысы
телепортын құру үшiн "Сарышаған" полигонының қолда бар инфрақұрылымын
пайдалану мүмкiндігі бар. Сарышаған темiр жол станциясы арқылы өтетiн "Алматы-Астана"
магистралды ТОБЖ құрылысының 2007 жылы аяқталуы секундына 2,5 Гбит-ке дейiнгi жылдамдықпен
телепорттан жалпы пайдаланудағы телекоммуникациялар желiсiне шығуды жүзеге асыруға
мүмкiндiк бередi. Бұл, - ғарыш қызметiнен кiрiс алуға мүмкiндiк беретiн тағы бiр
маңызды бағыт.
Республикада ғарыш қызметiн дамытудың айрықша перспективалық
бағыты ұшқыш басқаратын космонавтика болуы мүмкiн.
Осыған байланысты, қазақстандық ғарышкерлердің Халықаралық
ғарыш станциясы экспедициясына қатысуы және оның ғылыми-технологиялық қамтамасыз
етiлуi саяси да, ғылыми да тұрғыдан маңызды болып табылады. Ұшырудың қазақстандық
бағдарламасының табысты орындалуы Қазақстанның халықаралық дәрежесiнiң нығаюына,
қазақстандық ғарышкерлер, ғалымдар мен мамандар беделiнiң өсуiне ықпал етедi.
Қазақстан Республикасының бiрiншi ғарышкерi Т.Әубәкiровтiң
ұшуы республикада ғарыштық материалтану мен қасиеттерi берiлген материалдарды синтездеу
технологиясын дамытуға түрткi болды. Биотехнология саласында одан кем түспейтiн
нәтижелер алынды: аурулар мен қоршаған ортаның қолайсыз факторларына төтеп бере
алатын картоп пен бидай өсiмдiктерiнiң жаңа сорттары шығарылды.
Ғарышкерлердiң тамақтануы мен ұшудан кейiн олардың
организмiн оңалта отырып қалпына келтiру саласындағы ғарыштық эксперимент нәтижелерi
бүкiл әлемде мамандардан жоғары баға алды.
Сонымен, XFC бортындағы болашақ зерттеулер мен эксперименттер
бағдарламасының жоғары деңгейiнен үмiт күтуге барлық негiз бар.
Бағдарлама шеңберiнде астрофизика, аспан механикасы
және жұлдыздық динамика, ионосфера өлшемдерiн өлшеу және олардың ҒА-нан берiлетiн
радиосигналдар сипаттамаларына әсер етуiн бағалау, ғарыштық материалтану, ғарыштық
биотехнология мен биомедицина саласында неғұрлым қызықты және перспективалы зерттеулер
жүргізу жоспарлануда.
Ғарыш технологияларын пайдаланудың келесi маңызды
бағыты ғарыштан ЖҚЗ болып табылады. Қазақстанда соңғы 10 жылда ЖҚЗ деректерiн тақырыптық
құпиясыздандыру саласында қазiргi заманғы отандық технологиялар әзiрленiп, енгiзiлдi.
Алматы, Астана және Приозерск қалаларында Ғарыш суреттерiн қабылдау және өңдеу орталықтары
құрылған. 2001 жылдан бастап Қазақстанның ғарыш мониторингi жүйесi жұмыс iстейдi,
оның шеңберiнде ауыл шаруашылығы жерлерiн мониторингiлеу, өрт ошақтары мен су басқан
аймақтарды картаға түсiру, дағдарысты аудандардағы экологиялық жағдайды бақылау
мiндеттерi шешiледi. 2004-2006 жылдарға арналған "Қазақстан Республикасының
Ұлттық ғарыш мониторингi жүйесi" ғылыми-техникалық бағдарламасы осы Мемлекеттiк
бағдарламаға кiшi бағдарлама ретiнде енгiзiлiп отыр. Бұл ретте, 2005-2007 жылдарға
арналған қаржыны ұлғайту көзделуде, ол қолданбалы мiндеттердiң шеңберiн кеңейтуге
және мониторингтiң тиiмдiлiгiн едәуiр арттыруға мүмкiндiк бередi.
"Байқоңыр" ғарыш айлағын пайдалануға байланысты
Қазақстан Республикасы аумағының экологиялық қауiпсiздiгi проблемасы мейлiнше өткiрлене
түстi. Ғарыш айлағынан түрлi сыныптағы ЗТ ұшыру жүзеге асырылуда.
ЗТ бөлiнетiн бөлiктерiнiң құлау аудандарының жалпы
алаңы 4 млн. гектарға жуық жердi алады. Ғарыш мақсатындағы зымырандар iс жүзiнде
Жердiң барлық хабарларына әсер ететiнi белгілi, ал олардың қоршаған ортаға әсерi
сан алуан: акустикалық, жылулық, механикалық және химиялық.
Бұл ретте зымыран-ғарыш қызметінiң экологиялық қауiпсiздiгiне
байланысты проблемалар шеңберi әзiрге шешусiз қалып отыр.
Экожүйеге әсер ету және қоршаған орта компоненттерiн
регенерациялау жолын әзiрлеудiң толық суретін алу үшiн алдымен жан-жақты химиялық-биологиялық,
топырақтану және санитарлық-гигиеналық зерттеулер жүргiзу, ғарыш зымыран кешенiн
штаттық пайдаланудан туындайтын ластаушы қалдықтардың химиялық өзгеру серпіні жөнiндегi
деректер базасын құру қажет. Бұл ҒЗК қызметінiң әсерiне ұшыраған Қазақстан аумағының
экологиялық суретін алуға, зерттеліп отырған аудандардың тұрақты экологиялық мониторингi
бағдарламасын әзiрлеуге, Бағдарлама шеңберiнде жүзеге асырылу болжалып отырған ластанған
аумақтарды қалпына келтiру жөнiнде шаралар әзiрлеуге мүмкiндiк бередi.
Ғарыш қызметiн дамыту жоспарларын iске асыру үшiн
бiрiншi кезекте бiлiктi кадрлар даярлауды ұйымдастыру қажет. Бұл үшiн белгiлi бiр
жағдайлар бар. 1996 жылдан берi Байқоңыр қаласында орналасқан Мәскеу авиациялық
институтының (МАИ) "Восход" филиалында республиканың ғарыш қызметi үшiн
Қазақстан азаматтарын оқыту жүргiзiлуде. ҚР Бiлiм және ғылым министрлiгi бөлетiн
гранттарға сәйкес Қазақстанның 10 азаматы МАИ-дың "Восход" филиалына оқуға
қабылданады. МАИ-дың "Восход" филиалының түлектерi - конкурстық iрiктеуден
өткен Қазақстан азаматтары, ғарыш айлағының объектілерiнде, Аэроғарыш комитетiнде
және оған бағынысты "Инфракос" РМК-да жұмыс iстейдi. Қазiргi кезде Ю.А.
Гагарин атындағы Ғарышкерлер даярлау орталығында Қазақстан Республикасының 2 азаматы
жалпы ғарыш даярлығынан өтуде.
Бiрқатар отандық жоғары оқу орындарында "Радиотехника,
электроника және телекоммуникация", "Радиобайланыс және радионавигация",
"Жылжымалы байланыс жүйелерi мен құралдары"; "Радиобайланыс, радио
хабарын тарату және теледидар"; "Көп арналы телекоммуникациялық жүйелер"
мамандықтары бойынша бакалаврлар мен магистрлер даярланады. 2005 жылдан бастап Л.Н.Гумилев
атындағы Еуразия ұлттық университетiнде аэроғарыш құралдарымен табиғи ресурстарды
зерттеу саласында мамандар даярлау үшiн "Геоақпараттық модельдеу және экожүйелердi
қашықтықтан зондтау" кафедрасын ұйымдастыру жоспарлануда.
Бiрақ бұл тым жеткiлiксiз. Қазақстанның ғарыш саласы
үшiн Федералдық ғарыш агенттігінiң базалық оқу орындары болып табылатын Н.Бауман
атындағы Мәскеу мемлекеттiк техникалық университетiнде, С.Орджоникидзе атындағы
Мәскеу авиация институтында және басқаларда қосымша мамандар даярлау туралы мәселенi
пысықтау қажет. "Kazsat" ғарыш жүйесiнiң жер үстi басқару кешенi мен байланыс
мониторингi жүйесiн сапалы пайдалану үшiн қазiргi кезде қызмет етiп жүрген мамандарды
қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттырудың тиiмдi жүйесiн ұйымдастыру өте маңызды.
Қазақстанның халықаралық ғарыш құқығы жүйесiне қосылуы
бағытында да белгiлi бiр қадамдар жасалды. 1996 жылы Бiрiккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының
49-сессиясында Қазақстан Республикасы Бiрiккен Ұлттар Ұйымының Ғарыш кеңiстiгiн
бейбiт мақсатта пайдалану жөнiндегi комитетiнiң мүшесi болып қабылданды, ал
1997 жылы БҰҰ-ның ғарыш жөнiндегi негiзгi бес шартына қосылды. Халықаралық ғарыш
құқығы ережелерi шеңберiнде "Экспорттық бақылау туралы" және "Лицензиялау
туралы" Қазақстан Республикасының заңдарына өзгерiстер мен толықтырулар енгiзiлдi,
Қазақстан Республикасының Зымыран технологияларын бақылау режимiне қосылуы үшiн
қажеттi рәсiмдер жүзеге асырылуда. Бұл жұмыстар жалғасуға тиiс. Бағдарламаны табысты
орындау үшiн нормативтік құқықтық базаны және Қазақстанның ғарыш қызметiн дамытудың
бағыттары мен қарқынын реттеудiң тиiмдi экономикалық тетiктерiн құру маңызды.
Сонымен, Қазақстан Республикасында ғарыш қызметiн
дамытуға нақты алғышарттар бар. Оларды табысты iске асыру Қазақстан Республикасында
ғарыш қызметiн дамыту жөнiндегi нақты жолдар мен шараларды көздейтiн Мемлекеттiк
бағдарлама әзiрлеу мен оны орындауды талап етедi.
Бұл ретте Қазақстанның ғарыш қызметiндегi алғашқы
кезектегi ұлттық мүдделерi:
қазiргi заман талаптары мен халықаралық стандарттарға
жауап беретiн ғарыш техникасы мен технологияларының үлгiлерiн жасау және тиiмдi
пайдалану;
экономиканың түрлi салаларында ғарыш технологияларын
қолдануды кеңейту;
"Қазақтелеком" АҚ, "Қазақстандық телекоммуникациялар"
АҚ, "Астел" АҚ, "Қазтранском" АҚ, "Жарық" ЖШС,
"Нұрсат" АҚ, "TNS-plus" АҚ, "Sal-Telcom" ЖШС,
"АРНА" АҚ телекоммуникациялық байланыс арналарын қорғанысты күшейтуге,
ұлттық және ақпарат қауiпсiздiгi проблемаларын шешуге арналған қазiргi заманғы ақпаратты
қорғау құралдарын енгiзе отырып, тәуелсiз отандық ғарыш аппараттарына көшiру;
республика аумағының ғарыш мониторингi жүйесiн дамыту,
табиғат апаттары мен төтенше жағдайлар қаупi мен қатерiн мейлiнше азайту, қоршаған
орта мен халық денсаулығына зымыран-ғарыш қызметiнiң зиянды әсерiн азайту;
Қазақстан Республикасының әлемдiк ғарыштық серiктестiкпен
ықпалдасуы, Халықаралық ғарыш станциясында қазақстандық ғарышкерлердiң экспедициясын
жүргiзу "Байқоңыр" ғарыш айлағында бiрлескен жобаларды iске асыруға қазақстандық
мамандар мен ұйымдардың қатысуы болуға тиiс.
Көрсетiлген мақсаттарға қол жеткiзу үшін мынадай мiндеттердi
орындау қажет:
түрлi мақсаттағы отандық ҒА жасау және ұшыру үшiн
негіздемелер әзiрлеу;
түрлi мақсаттағы ҒА ұшыру және басқаруға арналған
жерүстi инфрақұрылымын дамыту;
қазақстандық ғарышкерлердiң ХҒС бортындағы ғылыми-зерттеулерi
мен эксперименттерiнiң бағдарламаларын әзiрлеу;
спутниктiк телекоммуникациялар жүйесi негiзiнде ақпарат
технологияларын дамыту;
Қазақстан Республикасы аумағының, оның iшiнде қоршаған
орта жай-күйiнiң Ұлттық ғарыш мониторингi жүйесiн дамыту;
ғарыш зымыран кешендерiн пайдалану кезiнде Қазақстан
Республикасы аумағының экологиялық қауiпсiздiгi жүйесiн құру;
ғарыш қызметi саласында кадрлар даярлау, мамандарды
қайта даярлау және бiлiктiлiгін арттыру жүйесiн құру;
ғарыш қызметiн дамытудың нормативтiк құқықтық базасын
жетiлдiру және экономикалық қамтамасыз ету.
IСКЕ АСЫРУ ТЕТІГІ
Бағдарламаны iске асыру мынадай бағыттар бойынша жүзеге
асырылады.
5.1.1. Түрлi мақсаттағы отандық ғарыш аппараттарын
жасау және ұшырy үшiн негiздер әзiрлеy мыналарды көздейдi:
геостационарлық орбитада қазақстандық ҒА үшiн Қазақстан
Республикасына тоқтап тұру нүктесiн бөлу және оны бекiту жөнiндегi жұмыстарды жүргiзу;
"Kazsat" қазақстандық алғашқы байланыс және
хабар тарату спутнигiн жобалауға, әзiрлеуге, жеке және кешендi сынауларға, сондай-ақ
ұшыруға қатысу;
ғарыш техникасының арнайы конструкторлық-технологиялық
бюросын құру;
тiкелей телерадиохабарларды тарату және мультимедианың
интерактивтi қызметiн ұсынудың ұлттық геостационарлық байланыс спутнигiн құру және
ұшыру жөнiнде ұсыныстар әзiрлеу;
төменгі жер маңындағы және геостационарлық орбиталарда
FA-ның жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету үшiн әмбебап ғарыш тұғырын құрудың TЭH-iн әзiрлеу;
ұлттық ғарыш жүйесiнiң Жердi қашықтықтан зондтау
ғарыш аппаратының нобайлық жобасын әзiрлеу;
ғылымдық мақсаттағы ҒА-ны жасау жөнiнде жобалық материалдар
дайындау;
Қазақстан Республикасындағы түрлi тұтынушылар мүддесi
үшiн "Гонец-М" дербес байланыс спутнигiнiң көп функциялы жүйесiн құру
жөнiндегі пилоттық жобаны орындау;
ғарыш кеңiстігін радиациялық мониторингтеудiң халықаралық
жүйесiн құруға қатысу;
электрондық аппараттардың элементтік базасын және
ғарыштық сәулелену әсерi кезiнде радиациялық тұрақтылықты диагностикалау әдiстерiн
дамыту.
Аталған бағыттың табысты iске асырылуы геостационарлық
орбитада қазақстандық FA үшiн Қазақстан Республикасына тоқтап тұру нүктесiн бөлудi
және бекiтiп берудi талап етедi. Осыған байланысты Қазақстан Республикасы тиiстi
мемлекеттiк органдарының алдына аталған мәселенi 2008 жылға дейiн жедел шешу туралы
мiндет қойылды.
5.1.2. Ғарыш аппараттарын ұшыруға және басқаруға
арналған жер үстi инфрақұрылымын дамыту:
"Kazsat" алғашқы ұлттық геостационарлық
байланыс және хабар тарату спутнигiн жасау және ұшыру жобасы шеңберiнде Ақмола облысының
Ақкөл қаласында жерүстi басқару кешенi мен байланыс мониторингi жүйесiн салу және
техникалық жарақтандыру;
"Байқоңыр" ғарыш айлағында "Бәйтерек"
ҒЗК-нi салу және техникалық жарақтандыру, сынаулардың толық циклын жүргiзу және
оны тәжiрибелiк-өнеркәсiптiк пайдалануға тапсыру;
Қазақстан Республикасының командалық-өлшеу кешенiн
құру;
"МИГ-31Д" ұшағының базасында "Есiл"
кешенiн құру жөнiндегі TЭH-дi талдау және ұсыныстар әзiрлеу жолымен жүзеге асырылады.
5.1.3. Халықаралық ғарыш станциясының бортында
қазақстандық ғарышкерлердiң ұшуы кезiнде ғылыми зерттеулер мен эксперименттер бағдарламасын
әзiрлеу:
микрогравитация жағдайында металдардың сұйық және
қатты күйiндегi термодиффузиясын зерделеудi;
жоғары атмосферадағы оптикалық құбылыстарды кешендi
зерделеудi;
жоғары организмдер генiне ғарыштық ұшыру факторлары
әсерiнiң молекулярлық-биологиялық тетiктерiн зерделеудi және ауыл шаруашылығы дақылдарының
бастапқы төзiмдi желiсiн құруды;
микрогравитация мен жоғары күш түсуi жағдайында адамды
қорғаудың химиялық, биохимиялық және психофизиологиялық әдiстерiн әзiрлеудi;
ғарышкерлер организмiнiң бейiмделу мүмкiндiгін арттыратын
мамандырылған өнiмдер мен биологиялық белсендi қоспалар әзiрлеу және XFC бортына
жеткiзудi;
Халықаралық ғарыш станциясының ФЖБ-2 көп мақсатты
зертханалық модулiн құруға Қазақстан Республикасының қатысуын пысықтауды көздейдi.
5.1.4. Ақпараттық ғарыш технологияларын дамыту:
аэроғарыш бейнелерiн жинау, өңдеу, талдау және синтездеудiң
тиiмдi әдiстерi мен технологияларын әзiрлеу;
ғарыш объектiлерiн басқару процестерiн моделдеу;
ақпараттық ғарыш технологияларының қауiпсiздiгiн
қамтамасыз ету;
телекоммуникациялардың спутник жүйесiнiң ұлттық ғарыш
сегментiн, спутниктiк цифрлық телерадиохабарларын тарату мен ықпалдасқан қызмет
көрсетудiң ұлттық жүйесiн құру жөнiнде техникалық ұсыныстар әзiрлеу;
мәреден шығатын ЗТ туралы Ұшу ақпаратын бейнелеу орталығын
құру;
ұлттық орбиталық-жиек ресурстарын тиiмдi пайдалануды
қамтамасыз ету;
спутниктiк байланыстың қазақстандық телепорттарын
құру жөнiнде технологиялық және техникалық шешiмдер таңдау және негiздеу;
спутниктiк ақпараттық-телекоммуникациялық және навигациялық
жүйелер құру мен қолданудың технологиялық негiздерiн әзiрлеу;
корпоративтiк ақпараттық-телекоммуникациялық желi
құру жөнiнде технологиялық және техникалық шешiмдер таңдау және негiздеу арқылы
жүзеге асырылатын болады.
5.1.5. Қазақстан Республикасы аумағының
Ұлттық ғарыш мониторингi жүйесiн дамыту:
мемлекеттiк басқару органдарының барлық деңгейiн табиғи
ресурстардың жай-күйi мен оны пайдалану туралы сенiмдi ақпаратпен жедел қамтамасыз
ету;
Қазақстан мен оған iргелес мемлекеттердiң аумағын
түрлi спектрлiк өрiстерде жоғары, орта және төменгi шешiмдi жедел ғарыш түсiрiлiмдерiмен
тұрақты қамтуды қамтамасыз ететiн қабылдау станцияларының желiсiн дамыту;
ақпарат өңдеу орталықтарын, ведомстволық және аумақтық
ақпараттық-өлшеу желiлерiн бiрiктiретiн корпоративтік ақпарат инфрақұрылымын құру;
Цифрлық ғарыш бейнелерiнiң ұлттық мұрағатын құру және
өзектiлендiру, ақпарат қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету және оны рұқсат етiлмеген қолжетiмдiлiктен
қорғау жолымен жүзеге асырылатын болады.
5.1.6. Зымыран-ғарыш кешенiн пайдалану кезiнде
Қазақстан Республикасы аумағының