Президент пен Їкіметтіѕ актілер 
жинаєында жјне республикалыќ   
баспасґзде жариялануєа тиіс   

      "Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті туралы" Ќазаќстан Республикасыныѕ 1995 жылєы 26 желтоќсандаєы N 2733 Конституциялыќ заѕыныѕ 19-бабыныѕ 2) тармаќшасына сјйкес ЌАУЛЫ ЕТЕМІН:

      1. Ќоса беріліп отырєан Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрестіѕ 2006-2010 жылдарєа арналєан мемлекеттік баєдарламасы (бўдан јрі - Баєдарлама) бекітілсін.

      2. Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі:
      1) бір ай мерзімде Баєдарламаны іске асыру жґніндегі іс-шаралар жоспарын јзірлесін жјне бекітсін;
      2) жыл сайын 30 ќаѕтарєа жјне 30 шілдеге Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ Јкімшілігіне Баєдарламаныѕ іске асырылу барысы туралы жиынтыќ талдамалы аќпарат ўсынсын.

      3. Осы Жарлыќтыѕ орындалуын баќылау Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ Јкімшілігіне жїктелсін.

      4. Осы Жарлыќ ќол ќойылєан кїнінен бастап ќолданысќа енгізіледі.

      Ќазаќстан Республикасыныѕ
      Президенті

Ќазаќстан Республикасы    
Президентініѕ         
2005 жылєы 23 желтоќсандаєы  
N 1686 Жарлыєымен      
БЕКІТІЛГЕН          

 Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрестіѕ 2006-2010 жылдарєа арналєан мемлекеттік баєдарламасы

Мазмўны

1.   Баєдарламаныѕ паспорты
2.   Кіріспе
3.   Проблеманыѕ ќазіргі жай-кїйін талдау
4.   Баєдарламаныѕ маќсаты мен міндеттері
5.   Баєдарламаны іске асырудыѕ негізгі баєыттары мен тетігі
5.1. Азаматтар мен ќоєамныѕ ќўќыќтарын, бостандыќтары мен заѕды мїдделерін сыбайлас жемќорлыќтан ќорєауды ќамтамасыз ету
5.2. Нормативтік ќўќыќтыќ базаны жетілдіру
5.3. Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы іс-ќимылдыѕ нысандарын, јдістерін жјне ќўралдарын оѕтайландыру
5.4. Азаматтыќ ќоєам ќўрылымдарымен ґзара іс-ќимыл жасау
5.5. Ќазаќстанныѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес саласындаєы халыќаралыќ ынтымаќтастыєын кеѕейту жјне жандандыру
5.6. Баєдарламаны іске асыру тетігі
6.   Ќажетті ресурстар жјне оларды ќаржыландыру кґздері
7.   Баєдарламаны іске асырудан кїтілетін нјтижелер

 Баєдарламаныѕ паспорты

Баєдарламаныѕ атауы      Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрестіѕ
                         2006-2010 жылдарєа арналєан мемлекеттік
                         баєдарламасы

Јзірлеу їшін             "Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїресті
негіздеме                кїшейту, мемлекеттік органдар мен
                         лауазымды адамдар ќызметіндегі тјртіп пен
                         реттілікті ныєайту жґніндегі шаралар
                         туралы" Ќазаќстан Республикасы
                         Президентініѕ 2005 жылєы 14 сјуірдегі
                         N 1550 Жарлыєы, Ќазаќстан Республикасы
                         Їкіметініѕ 2003 жылєы 5 ќыркїйектегі N 903
                         ќаулысымен бекітілген Ќазаќстан
                         Республикасы Їкіметініѕ 2003-2006 жылдарєа
                         арналєан баєдарламасын іске асыру жґніндегі
                         Іс-шаралар жоспары

Негізгі јзірлеушілер     Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі,
                         Ќазаќстан Республикасы Экономикалыќ
                         ќылмысќа жјне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы
                         кїрес агенттігі (ќаржы полициясы)

Маќсаты                  Мемлекеттік органдардыѕ жјне азаматтыќ
                         ќоєам институттарыныѕ ќызметін
                         їйлестірудіѕ тиімділігін арттыру жолымен
                         ќоєам ґмірініѕ барлыќ салаларында сыбайлас
                         жемќорлыќ деѕгейін тґмендету

Міндеттері               Азаматтар мен ќоєамныѕ ќўќыќтарын,
                         бостандыќтары мен заѕды мїдделерін
                         сыбайлас жемќорлыќтан ќорєауды ќамтамасыз
                         ету;
                         сыбайлас жемќорлыќ ќўќыќ бўзушылыќтарыныѕ
                         алдын алу, аныќтау жјне жолын кесу
                         жґніндегі нормативтік ќўќыќтыќ базаны
                         жетілдіру;
                         сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы іс-ќимылдыѕ
                         нысандарын, јдістерін жјне ќўралдарын
                         оѕтайландыру;
                         азаматтыќ ќоєам ќўрылымдарымен ґзара
                         іс-ќимыл жасау;
                         Ќазаќстанныѕ сыбайлас жемќорлыќќа
                         ќарсы кїрес саласындаєы халыќаралыќ
                         ынтымаќтастыєын кеѕейту жјне жандандыру

Іске асыру мерзімі       2006-2010 жылдар
                         1-кезеѕ: 2006-2008 жылдар,
                         2-кезеѕ: 2009-2010 жылдар

Ќажетті ресурстар мен    Республикалыќ жјне жергілікті бюджеттердіѕ
оларды ќаржыландыру      ќаражаты ќаржыландыру кґздері болып
кґздері                  табылады. Республикалыќ бюджет ќаражаты
                         есебінен ќаржыландырылатын іс-шаралар
                         бойынша шыєыстардыѕ кґлемі тиісті ќаржы
                         жылына арналєан республикалыќ бюджет
                         туралы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕына
                         сјйкес айќындалатын болады

Кїтілетін нјтижелер      Баєдарламаныѕ кезеѕ-кезеѕмен іске асырылуы
                         мыналарды:
                          бірінші кезеѕде (2006-2008 жылдар):
                          елімізде јлеуметтік жјне саяси
                         тўраќтылыќты одан јрі ныєайтуды;
                          мемлекеттік басќару органдарыныѕ рўќсат
                         беру жјне јкімшілік ґкілеттіктерін
                         оѕтайландыруды;
                          азаматтыќ ќоєамныѕ мемлекеттік билікке
                         сенімініѕ артуын;
                          азаматтардыѕ сыбайлас жемќорлыќтан
                         ќорєанушылыќ деѕгейін арттыруды;
                          ќоєам мен билік, бизнес пен билік
                         арасындаєы диалогты кеѕейтуді жјне
                         тереѕдетуді;
                          сыбайлас жемќорлыќ фактілері туралы
                         аќпаратќа билік органдарыныѕ жјне
                         лауазымды тўлєалардыѕ міндетті тїрде жедел
                         ден ќоюын;
                          ќоєамда сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы
                         кґзќарасты жјне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы
                         ќызметті танымал етуді одан јрі дамытуды;
                          кґлеѕкелі экономиканыѕ ауќымын ќысќартуды;
                          екінші кезеѕде (2009-2010 жылдар):
                          сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы саясат
                         жїргізуде їкіметтік емес ўйымдар, саяси
                         партиялар жјне ќоєамдыќ бірлестіктер
                         белсенділігініѕ ґсуін;
                          экономиканыѕ одан јрі ґсуі жјне
                         инвестициялыќ ахуалды жаќсарту їшін жаєдай
                         жасауды;
                          сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес
                         саласындаєы халыќаралыќ ынтымаќтастыќты
                         кеѕейтуді;
                          мемлекеттіѕ халыќаралыќ аренадаєы беделін
                         ныєайтуды ќамтамасыз етеді

 2. Кіріспе

      Ќазаќстан сыбайлас жемќорлыќтыѕ јлеуметтік-экономикалыќ даму, нарыќтыќ экономиканы ќўру, инвестициялар тарту процесін баяулататынын жјне демократиялыќ мемлекеттіѕ саяси жјне ќоєамдыќ институттарына кері јсер ететіндігін, елдіѕ даму болашаєына айтарлыќтай ќауіп тґндіретінін сезінеді.
      Ќазаќстан Тјуелсіз Мемлекеттер Достастыєы елдері арасында сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы іс-ќимылдыѕ заѕнамалыќ базасын жјне жїйесін јзірлеуде алдыѕєы ќатарлы орын алады. 1998 жылєы 2 шілдеде "Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес туралы" Ќазаќстан Республикасыныѕ Заѕы ќабылданды.
      Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрестіѕ 2006-2010 жылдарєа арналєан мемлекеттік баєдарламасы (бўдан јрі - Баєдарлама) Ќазаќстанныѕ 2030 жылєа дейінгі Даму стратегиясын, "Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес туралы" Ќазаќстан Республикасыныѕ 1998 жылєы 2 шілдедегі Заѕын, "Ќазаќстан экономикалыќ, јлеуметтік жјне саяси жедел жаѕару жолында" атты Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ 2005 жылєы 18 аќпандаєы Жолдауын, Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ 2003 жылєы 5 ќыркїйектегі N 903 ќаулысымен бекітілген Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ 2003-2006 жылдарєа арналєан баєдарламасын іске асыру жґніндегі Іс-шаралар жоспарыныѕ 10.25-тармаєын іске асыруєа баєытталєан. Еѕбек пен ќаржы ресурстарыныѕ теѕгерімділігі жјне іс-шаралардыѕ ќосарлас жїргізілуін болдырмау маќсатында осы Баєдарлама "Ќазаќстан Республикасында кґлеѕкелі экономиканыѕ ауќымын ќысќарту жґніндегі экономикалыќ саясат пен ўйымдастыру шараларыныѕ 2005-2010 жылдарєа арналєан негізгі баєыттары" жјне "Ќазаќстан Республикасында 2005-2007 жылдарєа арналєан экономика саласындаєы ќўќыќ бўзушылыќтарєа ќарсы кїрес" баєдарламаларымен їйлестірілген.
      Баєдарлама мынадай функционалдыќ ќаєидаттардыѕ: кешенділіктіѕ, жїйеліліктіѕ, сабаќтастыќтыѕ, іске асырылушылыќ пен атаулылыќтыѕ, пјрменділік пен нјтижеліліктіѕ орындалуына негізделеді.

 3. Проблеманыѕ ќазіргі жай-кїйін талдау

      Сыбайлас жемќорлыќ јлеуметтік ќўбылыс ретінде саяси дамуына ќарамастан ќазіргі кезде јлемніѕ барлыќ елдерінде јлі де бар жјне олардыѕ тек ауќымымен єана ерекшеленеді.
      Ќазаќстанда сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес мемлекеттік саясаттыѕ негізгі басымдыќтарыныѕ бірі ретінде айќындалєан.
      "Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрестіѕ 2001-2005 жылдарєа арналєан мемлекеттік баєдарламасы туралы" Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ 2001 жылєы 5 ќаѕтардаєы N 534 Жарлыєына сјйкес сыбайлас жемќорлыќ кґріністеріне ќарсы кїрес жїйелі жјне кешенді сипат алды. Мјселен, орталыќ мемлекеттік органдардыѕ функцияларыныѕ бір бґлігін ґѕірлерге жјне жекеше секторєа кезеѕ-кезеѕмен бере отырып, олардыѕ функцияларын біртіндеп орталыќтан алу жїзеге асырылуда, монополия саласы ќысќартылуда жјне мемлекеттік ќызметтер кґрсету саласында бјсекелестікті дамыту їшін жаєдайлар жасалуда, халыќќа ќызмет кґрсету кезінде "жалєыз терезе" ќаєидаты енгізіліп отыр. Мемлекеттік ќызметшілерді конкурстыќ іріктеу рјсімдерініѕ айќындылыєы мен объективтілігі, олардыѕ мјртебесіне байланысты шектеулерді саќтау ќамтамасыз етілген, іскерлік ќабілеті мен кјсібилігіне негізделген ќабылдау жјне ілгерілету ќаєидаттары енгізілуде. Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ 2005 жылєы 3 мамырдаєы N 1567 Жарлыєымен Ќазаќстан Республикасы мемлекеттік ќызметшілерініѕ ар-намыс кодексі бекітілді.
      2005 жылєы 8 шілдеде "Мемлекеттік ќызмет туралы" Ќазаќстан Республикасыныѕ Заѕына ґзгерістер мен толыќтырулар енгізілді, онда сыбайлас жемќорлыќ ќылмыстарды жасаєан тўлєаларды мемлекеттік ќызметке алуєа тыйым салатын нормалар кґзделген, саяси мемлекеттік ќызметшілерді ротациялау институты енгізілген, ол халыќќа жјне ўйымдарєа тікелей мемлекеттік ќызметтер кґрсету деѕгейінде сыбайлас жемќорлыќтыѕ алдын алудыѕ тиімді ќўралы ретінде ќызмет етеді. Сыбайлас жемќорлыќтыѕ кґзі - "кґлеѕкелі экономикаєа" ќарсы іс-ќимыл жґніндегі жўмыс жїзеге асырылуда. Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі Ќазаќстан Республикасы Экономика жјне бюджеттік жоспарлау министрлігі јзірлеген "Ќазаќстан Республикасында кґлеѕкелі экономиканыѕ ауќымын ќысќарту жґніндегі экономикалыќ саясат пен ўйымдастыру шараларыныѕ 2005-2010 жылдарєа арналєан негізгі баєыттары" баєдарламасын ќабылдады. Ќазаќстан Республикасында "электрондыќ їкімет" ќалыптастырудыѕ 2005-2007 жылдарєа арналєан мемлекеттік баєдарламасын іске асыру маќсатында ўйымдар мен халыќтыѕ мемлекеттік ќызметшілермен байланысын ќысќартатын, сыбайлас жемќорлыќтыѕ кґлемін азайтатын бірыѕєай аќпараттыќ жїйені енгізу жґніндегі жўмыс жїргізілуде.
      Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ ќызметі мемлекет пен Ќазаќстанныѕ ќоєамдыќ бірлестіктері арасындаєы серіктестік байланыстарды "мемлекеттік сектордан ќоєамдыќќа, жекеге" деген ќаєидат бойынша сындарлы дамыту мен ныєайтуєа баєытталєан. Кјсіпкерлердіѕ бірыѕєай пікірін білдіретін жјне олардыѕ мїдделерін ќорєауды жїзеге асыратын їкіметтік емес ќоєамдыќ бірлестіктердіѕ заѕды ќўќыєын кїшейтуге жјне арттыруєа ерекше кґѕіл бґлінген. Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ 2004 жылєы 27 желтоќсандаєы N 1401 ќаулысымен сыбайлас жемќорлыќ ќўќыќ бўзушылыќтарына ќарсы іс-ќимыл жґніндегі тиісті іс-шаралар кґзделген Ќазаќстан Республикасында экономика саласындаєы ќўќыќ бўзушылыќтарєа ќарсы кїрестіѕ 2005-2007 жылдарєа арналєан баєдарламасы бекітілді.
      Ґѕірлерде сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес мјслихаттар бекіткен баєдарламалар шеѕберінде жїзеге асырылады. Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес мјселелері облыстардыѕ, Астана жјне Алматы ќалалары јкімдіктерініѕ, сондай-аќ облыстыќ жјне оларєа теѕестірілген прокурорлар жанындаєы ќўќыќ ќорєау органдары їйлестіру кеѕестерініѕ отырыстарында ўдайы ќаралады. Тјртіптік кеѕестер ќабылдайтын сыбайлас жемќорлыќ ќўќыќ бўзушылыќтар жасаєан тўлєаларды жазалау туралы шешімдердіѕ пјрменділігін арттыру жјне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы іс-ќимыл мјселелерінде тјртіптік кеѕестердіѕ ќызметін їйлестіруді кїшейту маќсатында олар Ќазаќстан Республикасы Мемлекеттік ќызмет істері агенттігініѕ ќарауына берілді.
      "Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїресті кїшейту, мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдар ќызметіндегі тјртіп пен реттілікті ныєайту жґніндегі шаралар туралы" Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ 2005 жылєы 14 сјуірдегі N 1550 Жарлыєына сјйкес ќолданыстаєы заѕєа тјуелді нормативтік ќўќыќтыќ актілерге оларда сыбайлас жемќорлыќ ќылмыстарєа жаєдай жасайтын нормалардыѕ болуы мјніне тексеріс жїргізілді. Тексеріс 1991-2004 жылдар аралыєында ќабылданєан жјне јділет органдарында тіркелген 5126 заѕєа тјуелді нормативтік ќўќыќтыќ актілерді ќамтыды. Тексеріс барысында сыбайлас жемќорлыќ ќўќыќ бўзушылыќтарєа жаєдай жасайтын нормалары бар немесе Ќазаќстан Республикасыныѕ ќолданыстаєы заѕнамасына сјйкес келмейтін 230 нормативтік ќўќыќтыќ акт, оныѕ ішінде Їкіметтіѕ 35 ќаулысы, 41 ведомстволыќ бўйрыќ жјне жергілікті мемлекеттік органдардыѕ 154 ќаулысы мен шешімі аныќталды.
      Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес саласында халыќаралыќ ынтымаќтастыќ дамуда. Шет мемлекеттердіѕ ќўќыќ ќорєау органдарымен жјне арнайы ќызметтерімен, халыќаралыќ їкіметтік емес ўйымдармен сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес мјселелері бойынша ынтымаќтастыќты жјне ґзара іс-ќимылды жолєа ќою мен ныєайту жґнінде жўмыс жїргізілуде.
      2004 жылєы 14 желтоќсанда Экономикалыќ жјрдемдесу жјне даму ўйымы (ЭЖДЎ) кеѕесші тобыныѕ бірауызды шешімімен Ќазаќстан Республикасы Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес жґніндегі іс-ќимылдыѕ Стамбул жоспарына енді. Халыќаралыќ ўйымдар ґкілдері мен жўртшылыќ мемлекетіміздіѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес саласындаєы саясатын оѕ баєалады, сондай-аќ республиканыѕ халыќаралыќ ынтымаќтастыќќа ўмтылуын атап ґтті.
      2005 жылєы 20-21 ќазанда Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес жґніндегі іс-ќимылдыѕ Стамбул жоспарына сјйкес Париж ќаласында (Франция) кеѕесші топтыѕ кездесуі ґткізілді, онда Ќазаќстанда жјне Ресей Федерациясында сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес жґніндегі заѕнамалыќ-ќўќыќтыќ жјне институционалдыќ база туралы аќпарат ўсынылды.
      Ќазіргі кезде Ќазаќстан Республикасыныѕ "Сыбайлас жемќорлыќ їшін ќылмыстыќ жауапкершілік туралы" (Страсбург, 1999 жылєы 27 ќаѕтар), "Ќылмыстыќ жолмен алынєан табыстарды жылыстату, аныќтау, алу туралы" (Страсбург, 1990 жылєы 8 ќараша) халыќаралыќ конвенцияларєа, Біріккен Ўлттар Ўйымыныѕ Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы конвенциясына (2003 жылєы 31 ќазан) ќосылуы жґніндегі жўмыс жалєасуда.
      Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрестіѕ 2001-2005 жылдарєа арналєан мемлекеттік баєдарламасын іске асыру барысында ќол жеткізілген оѕ нјтижелермен ќатар мынадай шешілмеген проблемалар да бар.
      Біріншіден, заѕнамалыќ актілердегі ќўќыќтыќ олќылыќтар мен сілтеме нормаларыныѕ едјуір саныныѕ болуы мемлекеттік органдардыѕ жекелеген лауазымды адамдарєа негізделмеген кеѕ ґкілеттіктер беретін ведомстволыќ актілерді ќабылдауына мїмкіндік береді. Бірінші кезекте толыќтырулар мен ґзгерістер енгізуді ќажет ететін заѕнамалыќ актілерге Ќазаќстан Республикасыныѕ Жер кодексін, "Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес туралы", "Мемлекеттік сатып алу туралы", "Лицензиялау туралы" Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдары мен рўќсаттар беруді регламенттейтін басќа да нормативтік ќўќыќтыќ актілерді жатќызуєа болады.
      Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес саласын реттейтін нормативтік ќўќыќтыќ актілерді халыќаралыќ шарттармен жјне келісімдермен одан јрі біріздендіру талап етіледі.
      Екіншіден, јкімшілік рјсімдерді, еѕ алдымен, салыќ жјне кеден ережелерін одан јрі жеѕілдету ќажет. Сыбайлас жемќорлыќты азайту їшін олар ќарапайым, аныќ жјне жалпыєа белгілі болуы ќажет. Аќпарат пен ќўжаттамаєа ќойылатын талаптарды еѕ тґменгі деѕгейге жеткізу ќажет.
      Јкімшілік рјсімдерді жетілдіру лауазымды тўлєалар мен клиенттердіѕ жеке байланысын шектеуге, сондай-аќ белгіленген есептілік нысандары мен санкциялардыѕ ќысќаруына јкелуге тиіс.
      Їшіншіден, адам ресурстарын басќару тиімділігініѕ жетіспеуі орын алуда. Јкімшілік сыбайлас жемќорлыќ ќўќыќ бўзушылыќтарыныѕ сот практикасын талдау кінјлілердіѕ кґпшілігі тґменгі буындаєы мемлекеттік ќызметшілер екенін кґрсетіп отыр. Олардыѕ жалаќысыныѕ деѕгейі мен јлеуметтік ќорєалмауы сыбайлас жемќорлыќтыѕ экономикалыќ алєышарттарын жасайды.
      Бўл мемлекеттік секторда жўмыс істейтіндерге жоєары кјсіби талаптарды белгілеуге, сондай-аќ мемлекеттік ќызметшініѕ іскерлік ќабілеті мен кјсібилігін объективті јрі алаламай баєалауєа негізделген еѕбекаќы тґлеу мен ќызметте жоєарылату жїйесін енгізуге мїмкіндік беретін шаралар кешенін енгізуді кґздейді.
      Тґртіншіден, мемлекеттік органдарда сыбайлас жемќорлыќтыѕ пайда болу себептері мониторингі жоќ. Сыбайлас жемќорлыќ факторлары мен тетіктерін ќадаєалау, оныѕ деѕгейі мен ќўрылымын баєалау, сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы іс-шаралардыѕ тиімділігін талдау ќажеттігі оны енгізуді талап етеді.
      Мўндай баєалау сыбайлас жемќорлыќ кґріністерін алдын алу маќсатында орталыќ мемлекеттік жјне жергілікті атќарушы органдарда ішкі баќылаудыѕ енгізілетін жїйелері їшін негіз болады.
      Бесіншіден, соѕєы жылдар тјжірибесі мемлекеттіѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы саясаты мјселелерінде азаматтыќ ќоєамныѕ белсенділігі мен хабардарлыєыныѕ ќажетті деѕгейініѕ болмауын кґрсетуде. Осыєан байланысты осы Баєдарламаны іске асыруда азаматтыќ ќоєам институттары ќатысуыныѕ тетіктерін жасау талап етіледі. Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес барысы туралы жўртшылыќты хабардар етудіѕ жалпы ќолжетімді жјне тиімді рјсімдерін енгізудіѕ маѕызы да кем емес.
      Алтыншыдан, сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес саласындаєы халыќаралыќ ынтымаќтастыќтыѕ деѕгейі жеткіліксіз. Осыєан байланысты ќўќыќ ќорєау органдарыныѕ халыќаралыќ ынтымаќтастыќ нысандарын кеѕейту жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес жјне заѕєа ќайшы жолмен алынєан аќшалай ќаражатты заѕдастыруєа ќарсы іс-ќимыл саласындаєы негізгі халыќаралыќ конвенцияларєа ќосылуы жґніндегі жўмысты жандандыру ќажет.

 4. Баєдарламаныѕ маќсаты мен міндеттері

      Мемлекеттік органдардыѕ жјне азаматтыќ ќоєам институттарыныѕ ќызметін їйлестірудіѕ тиімділігін жетілдіру арќылы ќоєам ґмірініѕ барлыќ салаларында сыбайлас жемќорлыќ деѕгейін азайту Баєдарламаныѕ маќсаты болып табылады.
      Аталєан маќсатќа ќол жеткізу їшін мынадай міндеттерді орындау ќажет:
      азаматтар мен ќоєамныѕ ќўќыќтарын, бостандыќтарын жјне заѕды мїдделерін сыбайлас жемќорлыќтан ќорєауды ќамтамасыз ету;
      сыбайлас жемќорлыќ ќўќыќ бўзушылыќтарыныѕ алдын алу, аныќтау жјне жолын кесу жґніндегі нормативтік ќўќыќтыќ базаны жетілдіру;
      сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы іс-ќимылдыѕ нысандарын, јдістерін жјне ќўралдарын оѕтайландыру;
      азаматтыќ ќоєам ќўрылымдарымен ґзара іс-ќимыл жасасу;
      Ќазаќстанныѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес саласындаєы халыќаралыќ ынтымаќтастыєын кеѕейту жјне жандандыру.

 5. Баєдарламаны іске асырудыѕ негізгі баєыттары мен тетігі

      Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы саясат ґмірдіѕ тїрлі салаларында сыбайлас жемќорлыќты тудыратын жјне мемлекеттік ќызметшіні сыбайлас жемќорлыќ јрекет жасауєа итермелеп, мїмкіндік туєызатын себептер мен жаєдайларды барынша азайту жґніндегі мемлекеттіѕ жјне ќоєамныѕ жан-жаќты жјне дјйекті шараларын јзірлеуді жјне жїзеге асыруды кґздейді. Дегенмен, ўсынылып отырєан негізгі баєыттар толымды болып саналмайтынын ескеру керек. Олар тек жекелеген іс-шараларды жїзеге асыру бойынша єана емес, сонымен ќатар сыбайлас жемќорлыќ ќўбылысын, оныѕ себептерін, сыбайлас жемќорлыќ іс-јрекетініѕ салдарын тереѕ талдау, тура жјне жанама экономикалыќ жјне басќа шыєындарды салиќалы жјне объективті баєалаудыѕ нјтижелері ескеріле отырып тїзетілуі ќажет.
      1-кезеѕде (2006-2008 жылдар) мемлекеттік органдардыѕ шешімдер ќабылдауыныѕ аќпараттыќ ашыќтыєын ќамтамасыз ету жґніндегі шаралары іске асырылатын, мемлекеттік басќару органдарыныѕ рўќсат беру жјне јкімшілік ґкілеттіктерін оѕтайландыру, сондай-аќ мемлекеттік сатып алудыѕ электрондыќ нысандары жїйесіне ґту негізінде мемлекеттік сатып алу жїйесін реформалау процестері аяќталатын, мїдделерге ќолдау кґрсету жјне лауазымды тўлєалардыѕ функционалдыќ міндеттерін орындауы кезінде олардыѕ мїдделері ќаќтыєысыныѕ алдын алу процестерін ќўќыќтыќ реттеу енгізілетін болады. Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы ќызметке азаматтыќ ќоєам ўйымдарын тарту процестеріне, сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы заѕнаманыѕ саќталуы саласында ќўќыќтыќ сана мен ќўќыќтыќ мјдениеттіѕ ќалыптасуына ерекше кґѕіл бґлінетін болады.
      2-кезеѕде (2009-2010 жылдар) нормативтік ќўќыќтыќ актілерді сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы сараптамадан ґткізудіѕ тиімді тетігін енгізуді, бюджет ќаражатыныѕ жўмсалуына ќоєамдыќ баќылау жїйесін ќўруды, азаматтыќ ќоєам институттарына жекелеген рўќсат беру функцияларын беруді, аќшалай ќаражаттыѕ ќолма-ќол айналымын барынша ќысќарту жјне заѕсыз жолмен алынєан аќшалай ќаражатты заѕдастыруєа ќарсы іс-ќимыл жґнінде шаралар енгізуді аяќтау кґзделген. Мемлекеттік органдар мен кјсіпкерлік субъектілері ґзара іс-ќимылыныѕ нысандары мен тетіктерін, сондай-аќ сот шешімдерін ќабылдаудыѕ ашыќтыєына жјне олардыѕ уаќтылы орындалуына жјрдемдесетін рјсімдерді наќты ќўќыќтыќ регламенттеу жїзеге асырылатын болады.

 5.1. Азаматтар мен ќоєамныѕ ќўќыќтарын, бостандыќтары мен
заѕды мїдделерін сыбайлас жемќорлыќтан ќорєауды ќамтамасыз ету

      Алєа ќойєан міндетті іске асыру їшін:
      электрондыќ мемлекеттік ќызметтерді енгізу жолымен азаматтарєа жјне ўйымдарєа ќызметтер кґрсетудіѕ сапасын жаќсарту мен мерзімін ќысќарту жјне мемлекеттік электрондыќ деректер базасына ќол жеткізуді ќамтамасыз ету;
      сот шешімдерін ќабылдаудыѕ ашыќтыєына жјне олардыѕ уаќтылы орындалуына жјрдемдесетін рјсімдерді енгізу;
      бюджетті јзірлеу мен оныѕ атќарылуыныѕ ашыќтыєын, сондай-аќ азаматтар мен ўйымдардыѕ мемлекеттік ќаражатты бґлу жјне пайдалану туралы аќпаратќа ќол жеткізуін ќамтамасыз ететін ќўќыќтыќ жјне јкімшілік тетіктерді дамыту;
      азаматтыќ ќоєам институттарына бірќатар арнайы рўќсат беру функцияларын дјйекті тїрде беруді ќамтамасыз ету;
      жеке кјсіпкерлік субъектілеріне тексеру жїргізуді наќты ќўќыќтыќ регламенттеуді ќамтамасыз ету;
      мемлекеттік органдардыѕ ќызметтер ўсыну ережелерін јзірлеу;
      сыбайлас жемќорлыќ кґріністері мен мемлекеттік ќызметшілер мїдделерініѕ ќаќтыєысыныѕ алдын алу їшін орталыќ мемлекеттік жјне жергілікті атќарушы органдарда ішкі баќылау жїйесін ќўру;
      сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы заѕнаманыѕ саќталуы саласында ќўќыќтыќ сана мен ќўќыќтыќ мјдениеттіѕ ќалыптасуы жґніндегі іс-шараларды жїзеге асыру;
      сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы жобаларды іске асыру жґніндегі мемлекеттік органдар ќызметініѕ нјтижелері туралы жўртшылыќты хабардар ету ќажет.

 5.2. Нормативтік ќўќыќтыќ базаны жетілдіру

      Нормативтік ќўќыќтыќ базаны жетілдіру маќсатында мынадай іс-шаралар жїргізілетін болады:
      мемлекеттік басќару органдарыныѕ ґкілеттіктері мен рўќсат беру функцияларыныѕ ќосарлануына жјне негізсіз кеѕейтілуіне јкелетін нормаларды алып тастау;
      мемлекеттік ќызметте лауазымдыќ міндеттерін орындау кезінде мїдделер ќаќтыєысыныѕ алдын алуды ќўќыќтыќ реттеуді жетілдіру;
      мемлекеттік билік органдарыныѕ шешімдер ќабылдау процесініѕ аќпараттыќ ашыќтыєын нормативтік ќўќыќтыќ ќамтамасыз ету;
      бюджет ќаражатыныѕ жўмсалуына ќоєамдыќ баќылауды ќамтамасыз ету їшін ќўќыќтыќ жаєдайлар жасау;
      мемлекеттік басќару органдарыныѕ ќызметіне ќоєамдыќ јсер ету тетіктерін енгізу;
      Ќазаќстан Республикасы заѕнамасыныѕ халыќаралыќ стандарттарєа сјйкестігін ќамтамасыз ету маќсатында Ќылмыстыќ-іс жїргізу кодексіне, Ќылмыстыќ кодекске, Јкімшілік ќўќыќ бўзушылыќ туралы кодекске жјне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес саласын реттейтін ґзге де нормативтік ќўќыќтыќ актілерге ќажетті ґзгерістер мен толыќтырулар енгізу;
      ќоєамдыќ мїдделерге сай келетін заѕды ќызметке айналдыру маќсатында мїдделерге ќолдау кґрсету туралы нормаларды заѕнамалыќ бекіту;
      алдымен мемлекеттік органдардыѕ ґкілеттіктерін ґзгертуді кґздейтін немесе азаматтардыѕ ќўќыќтарын, бостандыќтары мен міндеттерін ќозєайтын нормативтік ќўќыќтыќ актілерге сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы міндетті сараптама белгілеу;
      аќпарат кґздерініѕ ќўпиялылыєын, сондай-аќ сыбайлас жемќорлыќ ќўќыќ бўзушылыќ жасау фактілері туралы аќпаратты хабарлайтын кујлар мен адамдарды ќорєау институтын ныєайту.

 5.3. Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы іс-ќимылдыѕ нысандарын,
јдістерін жјне ќўралдарын оѕтайландыру

      Алєа ќойєан міндетке ќол жеткізу мыналар арќылы ќамтамасыз етіледі:
      мемлекеттік органдардыѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес саласындаєы ґзара іс-ќимыл тетіктерін дамыту жјне олардыѕ алдын алу практикаларыныѕ тиімді тїрлерімен алмасу;
      мемлекеттік сатып алудыѕ электрондыќ нысандарын енгізу нјтижесінде шешімдер ќабылдаудыѕ ашыќтыєы, бјсекеге ќабілеттілігі жјне объективтілігі ќаєидаттары негізінде мемлекеттік сатып алу жїйесін реформалау;
      салыќ салу практикасын жетілдіру негізінде "кґлеѕкелі" экономиканыѕ кґлемін ќысќарту;
      ўлттыќ компаниялардаєы бейінді емес активтерді жою;
      мемлекеттік органдардыѕ баќылау-ќадаєалау функцияларын ќысќарту;
      банктіѕ тґлем карточкаларын ќолдану арќылы тауарлар мен ќызметтер їшін электрондыќ есеп айырысу жїйесіне кґшу нјтижесінде аќшалай ќаражаттыѕ ќолма-ќол айналымын ќысќарту жґніндегі ўйымдыќ-јкімшілік шараларды енгізу;
      саяси партиялар мен сайлау науќандарын ќаржыландырудыѕ барынша ашыќтыєын ќамтамасыз ететін тетіктерді жасау;
      капиталды заѕсыз јкетуді, заѕсыз жолмен алынєан аќшалай ќаражатты жјне ґзге де мїлікті заѕдастыруды аныќтау жјне оныѕ жолын кесу жґнінде ќабылданатын шаралардыѕ тиімділігін ќамтамасыз ету.

 5.4. Азаматтыќ ќоєам ќўрылымдарымен ґзара іс-ќимыл жасау

      Азаматтыќ ќоєам ќўрылымдарымен ґзара іс-ќимыл жасау їшін:
      сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы ќызметке тартылєан азаматтыќ ќоєам субъектілеріне мемлекеттік ќолдау кґрсету;
      кјсіпкерлер бірлестіктерініѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы мемлекеттік саясаттыѕ жїргізілуіне ќатысуын ќамтамасыз ету;
      азаматтыќ ќоєам институттарын мемлекеттік басќару органдары ќызметіндегі сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы іс-ќимыл, тазалыќты, ашыќтыќты жјне адалдыќты ќамтамасыз ету жґніндегі жўмысќа тарту;
      халыќтыѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кґзќарасын ќалыптастыру мен мемлекеттік органдардаєы жјне ќоєамдыќ институттардаєы сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы ќызметті танымал етуге бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ ќатысуы ќажет.

 5.5. Ќазаќстанныѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес
саласындаєы халыќаралыќ ынтымаќтастыєын кеѕейту жјне
жандандыру

      Осы міндетті шешу:
      сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес туралы халыќаралыќ шарттарды жасасуды;
      Ќазаќстан Республикасы мемлекеттік органдарыныѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы іс-ќимылы жґніндегі ќызметі туралы халыќаралыќ жўртшылыќты хабардар ету їшін Интернетті кеѕінен пайдалануды;
      ќўќыќ ќорєау органдары ќызметкерлерініѕ, прокурорлардыѕ, судьялардыѕ жјне ґзге де лауазымды тўлєалардыѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрестіѕ халыќаралыќ тјжірибесін мамандандырылєан бірлескен зерделеуін ќамтамасыз етуді;
      сыбайлас жемќорлыќ ќылмысќа араласќан кјсіпкерлік субъектілері мен кјсіпкерлер туралы халыќаралыќ аќпарат алмасуды жолєа ќоюды;
      ќылмыстыќ істер, адамдарды ўстап беру жјне активтерді ќайтару бойынша ґзара ќўќыќтыќ кґмек туралы, сондай-аќ ќўќыќ ќорєау органдарыныѕ ќызметкерлерініѕ сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы ќызмет јдістерінде біліктілігін арттыруда жјрдем кґрсету туралы келісімдерді жасасуды;
      сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы халыќаралыќ конвенцияларєа ќосылуєа жјне оларды ратификациялауєа баєытталєан жўмысты жїргізуді кґздейді.

 5.6. Баєдарламаны іске асыру тетігі

      Баєдарламаны орындау Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ ќаулысымен бекітілетін, оны іске асыру жґніндегі іс-шаралар жоспары арќылы жїзеге асырылатын болады.
      Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы тўраќты іс-ќимыл жасамаєан жаєдайда, оныѕ ќанат жайып, жаѕа жаєдайларєа икемделу даєдысы бар екендігі фактісін ескере отырып, барынша ќысќа мерзімде сыбайлас жемќорлыќтыѕ ауќымын азайтуєа мїмкіндік беретін біртўтас тетікті жасау, сондай-аќ мемлекеттіѕ тўраќты ќызмет ететін етене функциясы ретінде сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы саясатты жїргізу жґніндегі жўмыстыѕ негізгі баєыттарын тўжырымдау ќажет. Бўл ретте іске асыру тетігініѕ жўмыс істеу тиімділігі едјуір дјрежеде азаматтыќ ќоєам ќўрылымдары осы саясатты іске асыруєа ќаншалыќты белсенді ќатысатынына байланысты болады.
      Баєдарламаныѕ іске асырылуын жалпы баќылау жасауды Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ Јкімшілігі жїзеге асыратын болады.
      Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ Баєдарламаны іске асыру жґніндегі іс-шараларын орындау їшін ведомствоаралыќ топтар ќўрылуы мїмкін, олар белгіленген мерзімде есептерді ўсынуєа тиіс жјне сапалы јрі уаќтылы орындалуына жауапты болады.
      Баєдарламаныѕ іс-шараларын орындауєа жауапты мемлекеттік органдар Ќазаќстан Республикасы Экономикалыќ ќылмысќа жјне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес агенттігіне (ќаржы полициясына) жўмыс барысы туралы есептер ўсынады, ол оны кейіннен кеѕейтілген отырыстарда ќарау жјне ќажет жаєдайда тиісті салалыќ баєдарламаларды бекіту їшін Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметіне жібере отырып, Баєдарламаны іске асырудыѕ барысы туралы жиынтыќ аќпаратты жинаќтайды.

 6. Ќажетті ресурстар жјне оларды ќаржыландыру кґздері

      Республикалыќ жјне жергілікті бюджет ќаражаты ќаржыландыру кґздері болып табылады. Республикалыќ бюджет ќаражаты есебінен ќаржыландырылатын іс-шаралар бойынша шыєыстардыѕ кґлемі тиісті ќаржы жылына арналєан республикалыќ бюджет туралы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕына сјйкес айќындалатын болады.

 7. Баєдарламаны іске асырудан кїтілетін нјтижелер

      Баєдарламаныѕ кезеѕ-кезеѕмен іске асырылуы:
      бірінші кезеѕде (2006-2008 жылдар):
      елімізде јлеуметтік жјне саяси тўраќтылыќты одан јрі ныєайтуды;
      мемлекеттік басќару органдарыныѕ рўќсат беру жјне јкімшілік ґкілеттіліктерін оѕтайландыруды;
      азаматтыќ ќоєамныѕ мемлекеттік билікке сенімініѕ артуын;
      азаматтардыѕ сыбайлас жемќорлыќтан ќорєанушылыќ деѕгейін арттыруды;
      ќоєам мен билік, бизнес пен билік арасындаєы диалогты кеѕейтуді жјне тереѕдетуді;
      сыбайлас жемќорлыќ фактілері туралы аќпаратќа билік органдарыныѕ жјне лауазымды тўлєалардыѕ міндетті тїрде жедел ден ќоюын;
      ќоєамда сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кґзќарасты одан јрі дамытуды жјне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы ќызметті танымал етуді;
      кґлеѕкелі экономиканыѕ ауќымын ќысќартуды;
      екінші кезеѕде (2009-2010 жылдар):
      сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы саясат жїргізуде їкіметтік емес ўйымдардыѕ, саяси партиялардыѕ жјне ќоєамдыќ бірлестіктердіѕ белсенділігініѕ ґсуін;
      экономиканыѕ одан јрі ґсуі жјне инвестициялыќ ахуалды жаќсарту їшін жаєдай жасауды;
      сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес саласындаєы халыќаралыќ ынтымаќтастыќты кеѕейтуді;
      мемлекеттіѕ халыќаралыќ аренадаєы беделін ныєайтуды ќамтамасыз етеді.